GOOG in CONCERT 2012: realisme in werelberoemde opera's

Carmen en Cavalleria Rusticana: het leven van alledag in de 19e eeuw

Opera's vol van emotie: zuidelijk temperament, onvoorwaardelijke leifde, jaloezie en de pijnlijke gevolgen. Tragiek en passie in het leven van gewone mensen. Daar draait het om in de meeslepende opera's Carmen van Georges Bizet en Cavalleria Rusticana van Pietro Mascagni. Neergezet in een fantasievolle regie, met bekende muziek, gebracht door prachtige solisten en een kwaliteitskoor! Daar mag u op rekenen in de komende productie GOOG in Concert in 2012. Uitvoeringen vinden plaats op 3 november in Arnhem, 24 november in Veenendaal en 2 december in Doetinchem.

Na de uitverkochte zalen in 2011 bij de succesvolle uitvoering van de opera Faust vam Gounod, richt het GOOG haar pijlem in 2012 op twee volledige andere opera's, met eem grote aantrekkingskracht qua muziek en sfeer. Zowel de opera Carmen als Cavalleria Rusticana zijn wereldberoemd en bevatten alom bekende koorwerken en aria's. Wie kent niet de Habanera uit Carmen van Bizet? Of het 'Paaskoor'van Mascagni?

Het ruim twee uur durende programma biedt een selectie uit de opera Carmen en een volledige uitvoering van de korte opera Cavalleria Rusticana. Naast een groot aantal eigen solisten van het GOOG werken twee professionele solisten mee. De veelzijdige, lyrische sopraan Wilma Bierens zingt de rol van Santuzza in de Cavalleria Rusticana. De jonge, veelbelovende Syrische tenor Bassem Alkhouri zingt de rol van haar verloofde, Turiddu. Daarnaast neemt hij in Carmen de partij van Don José voor zijn rekening. De regie is in handen van Bernd Duenk, die oook solistisch zijn bijdrage zal leveren. Vaste GOOG pianist Chris Kok verzorgt de muzikale begeleiding en zoals altijd staat het geheel onder de bekwame leiding van dirigent Hans Lamers.

De componisten
Pietro Mascagni (1863-1945) was één van de belangrijkste Italiaanse componisten aan het begin van de 20e eeuw, tijdgenoot en vriend van Puccini. Hij oogstte met zijn eerste meesterwerk, de Cavalleria Rusticana, zo'n succes dat veel van zijn latere werk wat onderbelicht bleef. Niettemin schreef hij 15 opera's en een operette, verschillende prachtige orkest- en vocale werken, liederen en pianomuziek. Bovendien was hij een succesvolle dirigent.
Wonderkind George Bizet (1838-1875) ging al op negenjarige leeftijd naar het conservatorium in Parijs, waar hij ondermeer leerling was van Charles Gounod. Waar  Mascagni zijn carrière begon met zijn grootste succes, was de opera Carmen voor Bizet het sluitstuk. Gedurende zijn loopbaan werd hj steeds gedreven door het verlangen succesvolle opera's te schrijven, zoals ondermeer het bekende Les Pècheurs de Perle (De Parelvissers). De première van Carmen was in maart 1875, helaas snel gevolgd door zijn vroege dood in juni van datzelfde jaar. Ten tijde van zijn overlijden werd Carmen een grandioos succes en werd hij geëerd als een meester.

Verismo: realiteit
De opera's in deze GOOG-productie zijn typerend voor de Italiaanse 'verismo'(realisme) beweging, die haar hoogepunt beleefde tussen 1875 en 1900. In deze opera's vind je geen historische of mythologische onderwerpen, maar staat het leven van 'gewone'mensen centraal. Het was de Franse componist Georges Bizet die met zijn opera Carmen de aanzet gaf tot dit operagenre, dat vooral de Italiaanse opera domineerde.
Heftige dramatiek en een overvloed aan emoties zijn de hoofdkenmerken van dit genre. Twee uitersten - absolute, complete liefde tegenover extreem lijden - zijn vaak terugkerende thema's. Verder zijn er vaak veel  pittoresk-folkloristische elementen aanwezig, zoals dansen en regionale muziekvormen en zijn ook de dialogen realistisch. Het 'realistische' karakter werkt ook door in de muziek, die vaak één geheel vormt en niet gwmakkelijk in aparte scènes is onder te verdelen. De melodieën worden gebruikt om te onderstrepen of uit te beelden wat er gebeurt: gevoelens van de personen, een landschap, een sfeer of een gebeurtenis.

Cavalleria Rusticana
Deze opera uit 1890 van de Italiaanse componist Pietro Mascagni (1863-1945) geldt als hét voorbeeld van het veristische genre. De titel betekent letterlijk 'boerse ridderlijkheid'. Het verhaal speelt zich af op het Italiaanse eiland Sicilië onder het gewone volk. Het zuidelijke volkstemperament spat er vanaf, er is aardig wat overspel en er spelen familievetes, opvoedingsproblemen met kinderen, werkloosheid, uitzichtloosheid,   verslaving en dronkenschap. De kenmerken van het genre komen tot uiting in de recht-toe-recht-aan tekst, de thematiek (jaloezie, trots, emotie boven verstand, kort lontje), de vocale effecten (speekzang, snikken, hard schreeuwen, huilen, heftige vocale uithalen) en de muzikale effecten die het geheel omderstrepaen.

Carmen
Componist Georges Bizet (1838-1875) oogstte met zijn Carmen in eerste instantie verzet: het onderwerp was te uitdagend. De première in 1875 was geen succes. Maar buiten Frankrijk werd de opera zeer populair en uiteindelijk - na acht jaar - ook in Frankrijk. Carmen kreeg een mythische status en de eerste aria waarmee ze ten tonele verschijnt, de Habanera (L'amour est un oiseau rebelle...), is zonder twijfel één van de beroemdste operamelodieën aller tijden en heeft zelfs een plaats weten te veroveren in de populaire cultuur.

De setting van de opera is het Spaanse Sevilla van 1830, het plein bij een sigarenfabriek, waar de brutale fabrieksmeisjes, onder aanvoering van de verleidelijke Carmen, flirten met de rondhangende soldaten. Het verhaal behandelt de wanhopige liefde van Don José voor Carmen, terwijl hij zich ook gebonden voelt aan de belofte aan zijn moeder om met de rechtschapen en kuise Michaëla te trouwen. Carmen neemt het niet zo nauw met de liefde, die ze enerzijds aan Don José belooft, maar die anderzijds ook valt voor de stierenvechter Don Escamillo.
Michaëla is in deze opera de absolute tegenpool van Carmen. De stoere, krachtige Escamillo staat in groot contrast tot de plichtsgetrouwe en naïeve Don José. Het verhaal ontwikkwlt zich  met een opeenvolging van intriges, listen, bedrog, geweld en passie en escaleert uiteindelijk in de smeekbede van Don José aan Carmen om haar liefde. Ze wijst hem af. want Escamillo is inmiddels haar minnaar. Don José kan zijn emoties niet langer bedwingen en steekt haar neer, op hetzelfde moment dat Escamillo onder gejuich van het volk de stier in de arena doodt.